Daripada Penetapan Harga Karbon Domestik kepada Kredit CBAM: Cabaran Data Karbon ASEAN Seterusnya
Semua orang kini memberi tumpuan kepada satu persoalan CBAM:
“Berapakah jumlah pelepasan terkandung (embedded emissions) produk saya?”
Namun, satu lagi persoalan semakin penting:
“Jika karbon telah dikenakan harga di negara asal, berapakah jumlah yang boleh mengurangkan beban CBAM secara sah di Eropah?”
Di bawah CBAM, sekadar tertakluk kepada Skim Perdagangan Pelepasan (ETS) atau cukai karbon tidak mencukupi.
Apa yang penting ialah harga karbon yang benar-benar telah dibayar, selepas mengambil kira sebarang rebat atau pampasan, serta disokong oleh bukti yang sewajarnya.
Bagi pengeluar keluli produk hiliran, keadaan ini mungkin mewujudkan dua keperluan data huluan:
Data pelepasan terkandung prekursor yang telah disahkan
Bukti harga karbon yang dikaitkan dengan pelepasan prekursor tersebut
Oleh itu, rantaian nilai pelepasan mungkin memerlukan satu lagi rantaian nilai bukti harga karbon yang selari.
CBAM dan sistem penetapan harga karbon domestik mungkin tidak menggunakan sempadan sistem, metodologi atau logik peruntukan yang sama.
Matlamatnya bukan untuk memaksa kedua-duanya menghasilkan angka yang sama.
Sebaliknya, matlamatnya ialah memastikan angka tersebut boleh diselaraskan dan direkonsiliasi (reconcilable).
Meter yang sama, CEMS (Continuous Emissions Monitoring System), rekod bahan api dan rekod pengeluaran boleh menyokong pelbagai pengiraan kawal selia — sekiranya bukti asas tersebut diurus dan ditadbir secara konsisten.
SATU ASAS DATA YANG DITADBIR URUS
→ PELBAGAI KAEDAH / PERATURAN PENGIRAAN
→ ANGKA KARBON YANG BOLEH DIREKONSILIASI
Vietnam sedang melaksanakan projek perintis kuota pelepasan bagi kemudahan sektor tenaga elektrik, keluli dan simen.
Malaysia pula sedang memuktamadkan dasar cukai karbon, yang pada peringkat awal memberi tumpuan kepada sektor besi, keluli dan tenaga.
Dari sudut undang-undang, kewajipan untuk menyerahkan sijil CBAM terletak pada pengimport/pengisytihar di EU.
Namun, beban komersial masih boleh sampai kepada pembekal.
Bagi pembuat dasar, penetapan harga karbon domestik bukan sekadar bertujuan mewujudkan isyarat harga.
Apabila harga karbon yang memenuhi syarat telah dibayar secara efektif di negara asal dan diiktiraf di bawah CBAM, sebahagian daripada nilai karbon yang sebaliknya akan tercermin dalam kewajipan CBAM pengimport EU boleh dikekalkan di negara pengeluar.
Namun, perkara ini tidak berlaku secara automatik — dan ia bukan sekadar bermaksud:
“RM1/tCO₂e harga karbon yang dibayar di Malaysia = pengurangan RM1/tCO₂e yang setara dalam liabiliti CBAM.”
Ini membawa kepada persoalan yang lebih besar:
Adakah sistem MRV domestik dan sistem penetapan harga karbon mampu menghasilkan bukti yang boleh dijejaki, diperuntukkan dan diiktiraf merentasi rantaian nilai eksport?
EU telah menyatakan bahawa CBAM memberikan insentif kepada negara ketiga untuk melaksanakan penetapan harga karbon domestik dan mengekalkan hasil tersebut di dalam negara.
Bagi syarikat:
Elakkan sistem MRV yang berpecah-pecah.
Bagi rantaian bekalan:
Pastikan bukti pelepasan dan harga karbon boleh dipindahkan serta digunakan merentasi rantaian bekalan.
Bagi kerajaan:
Reka bentuk sistem penetapan harga karbon yang boleh berinteroperasi dengan peraturan karbon berkaitan perdagangan antarabangsa.
Kedaulatan dalam penetapan harga karbon bergantung pada kebolehoperasian data karbon (carbon-data interoperability).
Di sinilah perakaunan karbon (carbon accounting) mula berkembang menjadi infrastruktur karbon (carbon infrastructure).
Pada 7 Oktober, Pengarah Urusan Smart Tradzt, CK Chung, akan bersama Star Consulting Vietnam untuk membincangkan CBAM 2026.
Pautan pendaftaran: https://lnkd.in/dNf9RxQB